Renklendiriciler ve Sağlık Üzerine Etkisi

Renklendiriciler, gıdanın rengini düzelten veya renk vermek amacıyla katılan maddeler olarak tanımlanır. Tüketici açısından daha çekici hale getirme amacıyla kullanımı antik çağlara kadar dayanmaktadır. Gıdalara uygulanan işlemler ve teknolojilerin, ürünün görünüşünde meydana getirdiği olumsuz etkiler, gıdaların renklendirilmesi gereksinimini ortaya çıkarmıştır. Ayrıca tekdüze, alışılmış ve albenisi yüksek özellikteki ürün eldesi için renklendirme vazgeçilmez hale gelmiştir. Bazı firmalar ne yazık ki gıda ürününü kusurunu örtmek amacıyla da kullanılabilmektedir.

Alkolsüz içecekler, şekerlemeler, dondurmalar, pelteler, unlu ürünler, yapay toz içecekler, sakızlar, gofret bisküvi ve kremalar gibi birçok üründe kullanılmaktadır. Gıdalarda kullanılan renklendiriciler E100-E180 kodlarındadır.

Renklendiriciler elde edilişlerine göre iki gruba ayrılırlar.

  • Doğal Renklendiriciler
  • Yapay Renklendiriciler

Doğal renklendiriciler bitki, hayvan, mineral gibi doğal kaynaklardan elde edilir. Yapay renklendiricilerde ise kimyasal maddeler kullanılır. Yapayların hemen hemen hepsinin sentezinde kömür katranı kullanılır. Elde edilen yapay renklendiricilerin, doğal renklendiricilere göre renk tonlarının ve renk şiddetlerinin kuvvetli olması, farklı PH seviyelerinde stabilitelerinin yüksek olması, uygulama kolaylığı, ucuzluğu gibi özelliklerden dolayı gıdalarda kullanımları daha fazladır.

Sağlık Üzerine Etkileri

Gıda katkı maddelerinin yasal hak kazanabilmesi için üzerinde akut, kronik ve farmakolojik deneylerin, fare dışında iki değişik hayvanın üzerinde yapılmış olması zorunludur. Yasaklanan renklendirici maddeler kesinlikle toksik ve kanser yapıcı maddelerdir.

İzin verilen miktarın üzerine çıkıldığında katkı maddelerine duyarlı olan bazı insanlar reaksiyon verebilirler. Meydana gelen duyarlılık ve etki kişinin durumuna göre farklılık gösterir. Renklendiricilerden bazıları astım, deri döküntüsü ve migrene yol açabilirler. İzin verilen renklendiriciler ülkeden ülkeye değişir. Norveç ve İsveç besinlerde kullanılan renklendiricilerin tamamını yasaklamışlardır.

Yapılan bir çalışmada; çocuk yiyeceklerinde kullanılan gıda boyalarından mavi, yeşil, kırmızı, sarı ve turuncu renkler denenmiştir. Çalışma sonucunda gıda boyalarının hiperaktivite oluşturduğu ve doğumun birinci ayında sıçanlarda hiperaktiviteyi arttırdığı saptanmıştır. Aynı araştırıcı, dikkat eksikliği ve hiperaktivite davranışı gösteren çocukların diyetlerinden yapay boyalar kaldırıldığında çok belirgin gelişmeler olduğunu ileri sürmektedir. Yapay katkı maddelerinin davranış problemlerine yol açtığını gösteren bir başka kanıt ise; ksantan tipi boyaların vertebrasızlarda nöronların fizyolojik karekterlerini değiştirdiğidir. İlaveten bu maddeler bazı test hayvanlarında üremeyi dönüşümlü olarak inhibe edebilmektedir.

Helal Gıda Açısından Renklendiriciler

Renklendiriciler Helal gıda açısından değerlendirildiğinde kaynağı, üretim şekli ve sağlığa olan etkisi incelenmelidir. E120 kodlu karmin boya maddesi Güney Amerika’da bulunan bir böcekten elde edilmektedir ve kırmızı renk vermektedir. 4 Mezhep imamları dâhil pek çok önemli İslam âlimi, böcekleri yemeyi caiz görmemiştir. Üretim şekli açısından çözücü olarak kullanılan maddelerde alkol kullanılma durumundan dolayı şüpheli olabilmektedir.

 

 

Yararlanılan Kaynaklar

Boğa A., ve Binokay, S.. 2010. Gıda Katkı Maddeleri ve Sağlığımıza Etkileri. Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi, Fizyoloji Anabilim Dalı, ADANA

Çalışır Z., Çalışkan D., 2003. GIDA KATKI MADDELERİ VE İNSAN SAĞLIĞI ÜZERİNE ETKİLERİ. Ankara Ecz. Fak. Derg. J. Fac. Pharm, Ankara 32 (3) 207-206

http://www.gimdes.org/gidalarda-renklendirici-katki-maddeleri.html

Yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.